2026 có cả “tin tốt về thuế” và “yêu cầu cao hơn về tuân thủ”

Năm 2026 có nhiều hỗ trợ đáng kể cho SME: doanh nghiệp rất nhỏ có thể được miễn TNDN, doanh nghiệp mới đủ điều kiện có thể được miễn 3 năm, một số doanh nghiệp áp dụng thuế suất 15% hoặc 17%, và doanh nghiệp doanh thu không quá 10 tỷ đồng còn được giảm 30% số thuế TNDN phải nộp cho 2026-2027.

Ở chiều ngược lại, quản lý thuế cũng chuyển nhanh sang dữ liệu điện tử, hóa đơn điện tử và quản lý rủi ro. Vì vậy, 2026 không chỉ là năm “thuế thấp hơn”, mà là năm SME phải biết chính xác mình thuộc ưu đãi nào và có hệ thống kế toán đủ sạch để chứng minh quyền lợi đó.

1. Thay đổi #1 - Doanh nghiệp doanh thu không quá 1 tỷ đồng: có thể được miễn TNDN

Nghị định 141/2026/NĐ-CP bổ sung quy định miễn thuế TNDN đối với thu nhập của doanh nghiệp, tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam có tổng doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống. Nghị định có hiệu lực từ 01/01/2026.

Doanh thu làm căn cứ chủ yếu dựa trên tổng doanh thu của kỳ tính thuế năm trước liền kề, gồm doanh thu bán hàng/cung cấp dịch vụ, doanh thu tài chính và thu nhập khác theo phụ lục quyết toán TNDN. Doanh nghiệp mới thành lập trong kỳ nếu dự kiến doanh thu không quá 1 tỷ đồng thì không phải tạm nộp TNDN; nếu cuối kỳ thực tế vượt 1 tỷ đồng thì phải quyết toán theo quy định.

2. Thay đổi #2 - Thuế suất TNDN 15% và 17% trở thành mốc quan trọng với SME

Luật Thuế TNDN 67/2025/QH15 và Nghị định 320/2025/NĐ-CP quy định thuế suất TNDN phổ thông 20%, đồng thời áp dụng mức 15% cho doanh nghiệp có tổng doanh thu năm không quá 3 tỷ đồng và 17% cho doanh nghiệp có tổng doanh thu trên 3 tỷ đến không quá 50 tỷ đồng, với điều kiện và các trường hợp loại trừ.

Tổng doanh thu để xác định mức 15%/17% căn cứ kỳ tính thuế năm trước liền kề theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP. Một số thu nhập và một số doanh nghiệp có quan hệ liên kết/công ty con có thể không được áp dụng mức 15%/17%, nên không thể chỉ nhìn doanh thu.

3. Thay đổi #3 - SME đăng ký kinh doanh lần đầu: miễn TNDN 3 năm nếu đủ điều kiện

Nghị quyết 198/2025/QH15 và Nghị định 20/2026/NĐ-CP quy định doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu được miễn TNDN trong 3 năm kể từ khi được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.

Thời gian miễn được tính liên tục từ năm đầu tiên được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu. Doanh nghiệp được cấp trước khi Nghị quyết 198 có hiệu lực mà vẫn còn thời gian ưu đãi thì được hưởng phần thời gian còn lại theo quy định.

Nghị định 20/2026 có các trường hợp không được coi là đăng ký kinh doanh lần đầu để hưởng ưu đãi. Vì vậy, không nên hiểu “công ty mới thành lập = chắc chắn miễn 3 năm”.

4. Thay đổi #4 - Giảm 30% số thuế TNDN phải nộp cho doanh nghiệp doanh thu không quá 10 tỷ

Nghị quyết 43/2026/QH16, có hiệu lực từ ngày 24/08/2026, quy định giảm 30% số thuế TNDN phải nộp của kỳ tính thuế năm 2026 và 2027 đối với doanh nghiệp, tổ chức thành lập theo pháp luật Việt Nam có doanh thu hằng năm không quá 10 tỷ đồng, trừ trường hợp chia, tách nhằm thuộc ngưỡng theo điều kiện của Nghị quyết.

Đây là giảm trên SỐ THUẾ PHẢI NỘP, không phải giảm 30% thuế suất. Nếu doanh nghiệp đang được ưu đãi khác thì số thuế giảm được tính trên số thuế phải nộp sau khi đã trừ ưu đãi.

Lưu ý tại thời điểm cập nhật 18/09/2026: Nghị quyết 43 đã có hiệu lực; dự thảo Nghị định hướng dẫn chi tiết đã được công bố lấy ý kiến. Doanh nghiệp nên theo dõi văn bản hướng dẫn chính thức trước khi quyết toán.

5. Thay đổi #5 - VAT và chứng từ thanh toán: vừa được giảm thuế, vừa phải kiểm soát chặt hơn

Nghị quyết 204/2025/QH15 tiếp tục giảm 2% thuế suất VAT, tức từ 10% xuống 8%, đối với các nhóm hàng hóa, dịch vụ đủ điều kiện từ 01/07/2025 đến hết 31/12/2026. Một số nhóm bị loại trừ như viễn thông, tài chính - ngân hàng - chứng khoán - bảo hiểm, bất động sản, một số sản phẩm kim loại/khai khoáng và hàng hóa dịch vụ chịu thuế TTĐB theo quy định.

Song song với ưu đãi thuế suất, điều kiện khấu trừ VAT đầu vào và chi phí TNDN từ ngưỡng 5 triệu đồng trở lên cần được kiểm soát về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo Nghị định 181/2025, Nghị định 144/2026 và Nghị định 320/2025.

6. Một thay đổi nền tảng khác: từ 01/07/2026, quản lý thuế chuyển mạnh sang dữ liệu

Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15 có hiệu lực chủ yếu từ 01/07/2026 và thể hiện rõ chuyển đổi từ quản lý thủ công sang quản trị dựa trên dữ liệu, quản lý rủi ro và quản lý tuân thủ.

Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử cùng có hiệu lực từ 01/07/2026, sửa nhiều nội dung về đối tượng sử dụng, thời điểm lập, nội dung, xử lý hóa đơn và trách nhiệm các bên.

Điểm này không trực tiếp làm thuế suất cao hơn hay thấp hơn, nhưng ảnh hưởng cách SME vận hành: dữ liệu bán hàng - hóa đơn - ngân hàng - sổ - kê khai ngày càng cần nhất quán.

7. Cách đọc chính sách đúng: miễn → thuế suất → giảm số thuế

8. Ví dụ 4 SME - 4 cách xử lý rất khác

9. 7 sai lầm SME dễ mắc trong 2026

• Nghĩ doanh thu ≤3 tỷ là đương nhiên đóng 15%, bỏ qua cơ chế miễn với doanh thu ≤1 tỷ.
• Thấy công ty mới thành lập là tự áp miễn 3 năm mà không kiểm tra điều kiện “đăng ký kinh doanh lần đầu”.
• Hiểu giảm 30% là thuế suất giảm 30 điểm phần trăm hoặc lấy 15% trừ 30%.
• Áp VAT 8% cho mọi hàng hóa/dịch vụ mà không kiểm tra nhóm loại trừ.
• Thanh toán hóa đơn từ 5 triệu bằng tiền mặt rồi vẫn kỳ vọng khấu trừ VAT/chi phí TNDN như bình thường.
• Tiếp tục nộp lệ phí môn bài theo thói quen cũ.
• Chỉ tập trung vào mức thuế mà không đối chiếu dữ liệu hóa đơn - bán hàng - ngân hàng - sổ.

10. Checklist 10 câu CEO nên hỏi kế toán ngay trong tháng này

1. Doanh thu năm 2025 và dự kiến 2026 của công ty là bao nhiêu theo đúng căn cứ thuế?
2. Công ty có thuộc diện miễn TNDN vì doanh thu ≤1 tỷ không?
3. Nếu là công ty mới, có đủ điều kiện miễn 3 năm theo Nghị định 20/2026 không?
4. Thuế suất TNDN công ty đang áp dụng là 15%, 17% hay 20% - căn cứ gì?
5. Doanh thu 2026 có ≤10 tỷ để hưởng giảm 30% số thuế phải nộp không?
6. Những hàng hóa/dịch vụ nào của công ty đang áp VAT 8% đến cuối 2026?
7. Có khoản đầu vào từ 5 triệu trở lên thanh toán chưa đúng phương thức không?
8. Công ty đã dừng lệ phí môn bài từ 2026 chưa?
9. Hóa đơn điện tử/quy trình lập hóa đơn từ 01/07/2026 đã cập nhật theo Nghị định 254 chưa?
10. Nếu cơ quan thuế yêu cầu, công ty có chứng minh được các điều kiện miễn/giảm bằng hồ sơ ngay không?

Chủ doanh nghiệp cần làm gì?

1. Yêu cầu kế toán lập một “Bản đồ thuế 2026” một trang cho doanh nghiệp: TNDN - VAT - ưu đãi - điều kiện - hồ sơ.

2. Tách rõ ưu đãi nào là MIỄN, ưu đãi nào là THUẾ SUẤT THẤP và ưu đãi nào là GIẢM SỐ THUẾ PHẢI NỘP.

3. Cập nhật ngay danh mục hàng hóa/dịch vụ áp VAT 8%/10% để tránh xuất sai thuế suất.

4. Rà lại phương thức thanh toán các khoản từ 5 triệu đồng trở lên.

5. Đánh giá điều kiện SME mới thành lập/quan hệ liên kết trước khi tự áp ưu đãi.

6. Theo dõi Nghị định hướng dẫn Nghị quyết 43/2026/QH16 trước khi quyết toán 2026.

7. Đưa đối chiếu dữ liệu thuế - hóa đơn - sổ vào quy trình hàng tháng, không chờ cuối năm.

Góc nhìn ICMA

Theo ICMA, điều khó nhất của thuế SME năm 2026 không phải là thiếu ưu đãi - mà là có quá nhiều lớp chính sách cùng lúc. Một doanh nghiệp có thể vừa thuộc diện miễn, vừa thuộc một mức thuế suất thấp, lại có thêm cơ chế giảm số thuế phải nộp; nếu áp sai thứ tự, kết quả quyết toán có thể sai dù mục tiêu là tận dụng chính sách hỗ trợ.

Vì vậy, kế toán hiện đại không nên chỉ tính “tháng này đóng bao nhiêu thuế”. Kế toán phải giúp CEO trả lời: công ty đang được hưởng chính sách nào, vì sao được hưởng, điều kiện nào phải giữ và hồ sơ nào phải có để bảo vệ quyền lợi khi kiểm tra.

Câu hỏi thường gặp

1. Doanh nghiệp doanh thu dưới 1 tỷ có phải nộp TNDN năm 2026 không?

Nghị định 141/2026/NĐ-CP quy định miễn TNDN đối với doanh nghiệp có tổng doanh thu năm từ 1 tỷ đồng trở xuống nếu đáp ứng điều kiện; cần xác định doanh thu theo đúng căn cứ và kiểm tra trường hợp loại trừ.

2. Doanh nghiệp doanh thu 2 tỷ thì thuế suất 15% hay còn được giảm 30%?

Có thể cần kiểm tra cả hai lớp: mức thuế suất 15% theo điều kiện của Luật TNDN/Nghị định 320 và giảm 30% số thuế phải nộp theo Nghị quyết 43/2026 nếu doanh thu năm 2026 không quá 10 tỷ và đáp ứng điều kiện.

3. Doanh nghiệp mới thành lập có tự động được miễn TNDN 3 năm?

Không. Phải là SME đăng ký kinh doanh lần đầu và đáp ứng điều kiện của Nghị định 20/2026; có các trường hợp loại trừ.

4. VAT 8% áp dụng đến khi nào?

Nghị quyết 204/2025/QH15 áp dụng giảm 2% VAT cho nhóm đủ điều kiện đến hết 31/12/2026.

5. Giảm 30% TNDN năm 2026 đã có hiệu lực chưa?

Có. Nghị quyết 43/2026/QH16 có hiệu lực từ 24/08/2026 và áp dụng cho kỳ tính thuế 2026-2027; tại thời điểm cập nhật 18/09/2026, văn bản hướng dẫn chi tiết của Chính phủ đang được hoàn thiện.

Bài viết liên quan trong chuỗi ICMA

• 2026 có gì thay đổi?
• Tại sao 2026 là năm “làm thật - khai thật”?
• Checklist kiểm tra hóa đơn đầu vào
• Thời điểm xuất hóa đơn: sai một ngày có đáng lo?
• Khi thuê dịch vụ kế toán, SME phải yêu cầu gì?

Nguồn chính và căn cứ tham khảo

• Cổng TTĐT Chính phủ - Nghị định 141/2026/NĐ-CP: miễn TNDN với doanh nghiệp doanh thu đến 1 tỷ đồng
• Cổng TTĐT Chính phủ - Luật TNDN 67/2025/QH15: thuế suất 15% - 17% - 20%
• Bộ Tài chính - Hỏi đáp về miễn TNDN 3 năm cho SME đăng ký kinh doanh lần đầu theo Nghị định 20/2026/NĐ-CP
• Cổng TTĐT Chính phủ - Nghị quyết 43/2026/QH16: giảm 30% TNDN cho doanh nghiệp doanh thu không quá 10 tỷ
• Cổng TTĐT Chính phủ - Nghị quyết 204/2025/QH15: VAT 8% đến hết 31/12/2026
• Cổng TTĐT Chính phủ - Nghị định 144/2026/NĐ-CP: chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt từ 5 triệu đồng
• Cổng TTĐT Chính phủ - Luật Quản lý thuế 108/2025/QH15: quản lý dựa trên dữ liệu, rủi ro và tuân thủ
• Cổng TTĐT Chính phủ - Nghị định 254/2026/NĐ-CP về hóa đơn điện tử, chứng từ điện tử
• Cổng TTĐT Chính phủ - Chấm dứt lệ phí môn bài từ 01/01/2026

Thông tin biên soạn

Lưu ý: Bài viết tổng hợp các thay đổi lớn có liên quan trực tiếp đến SME tại thời điểm 18/09/2026. Một số ưu đãi có điều kiện, ngoại lệ hoặc cách tính doanh thu riêng. Với Nghị quyết 43/2026/QH16, văn bản hướng dẫn chi tiết của Chính phủ đang được hoàn thiện tại thời điểm cập nhật. Doanh nghiệp cần kiểm tra văn bản có hiệu lực và hồ sơ cụ thể trước khi áp dụng.